เครื่องดนตรี>กลองบัณเฑาะว์(DAMARU)
รูปวาดพระศิวะ
กลองบัณเฑาะว์ (หรือ ฑมรุ / Damaru)
เป็นกลองสองหน้าขนาดเล็กที่มีรูปทรงคล้ายนาฬิกาทราย
ลักษณะรูปร่างและโครงสร้าง:
ตัวกลองมักทำจากไม้กลึงหรือแกะให้หัวและท้ายใหญ่
ส่วนตรงกลางคอดกิ่ว ลักษณะเหมือนถ้วยสองใบประกบกัน
ที่ก้นหรือส่วนโค้ง ขึงด้วยหนังสัตว์ทั้งสองด้าน และ
มีเชือกร้อยโยงระหว่างหน้ากลองทั้งสองข้าง
พร้อมสายรัดตรงคอด
วิธีบรรเลง:
ไม่ได้ใช้มือหรือไม้ตีโดยตรง แต่ใช้มือจับที่ส่วนคอด
แล้วพลิกข้อมือไปมา เพื่อให้ลูกตุ้มที่ผูกติดกับเชือกด้านข้าง
เหวี่ยงมากระทบหน้ากลองสลับกันทั้งสองฝั่ง
แหล่งกำเนิดและผลิตดั้งเดิม:
มีต้นกำเนิดจาก อนุทวีปอินเดีย และแพร่หลายในแถบ
เทือกเขาหิมาลัยและทิเบตในปัจจุบันมีการผลิตทั้งใน
อินเดียและเนปาล (มักทำเป็นเครื่องดนตรีพื้นบ้าน
เครื่องประกอบพิธีกรรมฮินดู และ
พุทธศาสนานิกายวัชรยาน/ทิเบต)
ในประเทศไทยใช้ในงานพิธีกรรมทางพราหมณ์-ฮินดู และ
งานพระราชพิธีตามแบบแผนดั้งเดิม
ประวัติความเป็นมารากฐานทางความเชื่อและศาสนา:
กลองชนิดนี้มีประวัติเก่าแก่ยาวนานในวัฒนธรรมอินเดีย
คำว่า "บัณเฑาะว์" ในภาษาไทยมาจากคำบาลีว่า "ปณวะ"
ส่วนในภาษาสันสกฤตเรียกว่า "ฑมรุ"
ตามคติฮินดูเป็นเครื่องดนตรีประจำพระหัตถ์ของ พระศิวะ
ซึ่งเชื่อว่าเสียงจังหวะของกลองสื่อถึงการสร้าง
การดำรงอยู่ และการเปลี่ยนแปลงของจักรวาล
รวมถึงเป็นต้นกำเนิดของเสียงและไวยากรณ์ภาษาสันสกฤต
การเผยแผ่สู่ทิเบตและอุษาคเนย์:
ราวพุทธศตวรรษที่ 13–17 ศิลปะและพิธีกรรมที่เกี่ยวข้อง
กับกลองนี้ได้เผยแผ่เข้าสู่เขตหิมาลัยและทิเบต
กลายเป็นอุปกรณ์สำคัญในพิธีกรรมภาวนาและมนตรยาน
ขณะเดียวกัน ในภูมิภาคอุษาคเนย์ รวมถึง ประเทศไทย
ได้รับอิทธิพลวัฒนธรรมและพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์จากอินเดีย
นำบัณเฑาะว์มาใช้เป็นเครื่องให้จังหวะในวงขับไม้และ
พิธีสำคัญต่าง ๆ เช่น เช่นพิธีกรรมพราหม หรือ
พระราชพิธีตามราชประเพณี
INSTRUMENT>DAMARU