กังสดาล
(KANGSADAN)

กังสดาล เป็นฆ้องโบราณพม่า ที่มีหลักฐานทางประวัติและวัฒนธรรม
ยาวนาน และแพร่หลายในดินแดนล้านนา ภาคเหนือของประเทศไทย
เป็นโลหะผสมนิยมทำจากทองเหลือง หรือ สำริด 
มีลักษณะเป็นแผ่นรูปร่างคล้ายเจดีย์   
หรือ ระฆังแบน มีมากมายหลายขนาด ตั้งแต่ขนาดเล็กไปจนใหญ่ 
ปลายด้านบนมีรูไว้ร้อยเชือก   ตีด้วยไม้หรือค้อนขนาดเล็ก
เมื่อตีที่ขอบจะหมุน ให้เกิดเสียงใสก้องกังวาลไกล
จึงมีเรียกอีกชื่อว่า  ระฆังหมุน  

ในพม่าเรียกว่า  คีซี (Kyeezee)  หรือ จีซี่  หรือ คีซีซี (Kyizi) 
คำว่า ကြေး (จี / เค – Kyee) แปลว่า "ทองเหลือง" หรือ "ทองสัมฤทธิ์"
คำว่า စည် (ซี่ / เส่ – Se / Zee) แปลว่า "กลอง" หรือ "เครื่องตีให้จังหวะ"
เมื่อมารวมกัน ကြေးစည် (จีซี่) จึงหมายถึงเครื่องตีทำจากสัมฤทธิ์หรือทองเหลือง 

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ในประเทศไทย พบในสมัยสุโขทัย และ ดินแดนล้านนา
พบการกล่าวถึงในหนังสิอ ไตรภูมิพระร่วง วรรณคดีทางพระพุทธศาสนา
ที่พระมหาธรรมราชาที่ 1 (พญาลิไท) แห่งกรุงสุโขทัยทรงพระราชนิพนธ์ขึ้น
มีข้อความระบุถึงความรื่นเริงของประชาชนในพิธีกรรมต่าง ๆ
โดยมีการประโคมดนตรีประเภท ว่า“พื้นฆ้องกลองแตรสังข์ระฆังกังสดาลมโหระทึก”

ศิลาจารึกด้านที่หนึ่ง วัดพระยืน จังหวัดลำพูน  พศ.1913 มีข้อความกล่าวถึง
"กาหล แตรสังข์มาน กังสดาล มรทงค์ ดงเดือด เสียงเลิศ "

และการพบการใช้งาน กังสดาลโบราณในกลุ่มวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเชียงใต้
ในที่ต่างๆ  เช่น  พม่า ไทย  ลาว กัมพูชา  เวียดนาม    สิบสองปันนา  

วิธีการตี    แขวนหรือถือเชือก ที่ร้อยรูด้านบน  เมื่อใช้ไม้หรือฆ้อนขนาดเล็ก เมื่อตีตรงมุมจะทำให้กังสดาลหมุน
เกิดเป็นเสียง พริ้วไหว (VIBRATO ) ก้องกังวาลยาวนาน (SUSTAIN)